Baş Dönmesi Nedir?

Baş Dönmesi (Vertigo) Nedir:

Hastalar tarafından oldukça zor tanımlanan ve günlük yaşamı çokça güçleştiren bir şikâyettir. Farklı bireyler ta­rafından “sersem gibi olma hissi”, ” yer san­ki altımdan kayıyor”, “dengemi kaybedi­yor, düşecek gibi oluyorum”, “çevre etra­fımda dönüyor” gibi çok farklı tanımlama­lar ile anlatılmaya çalışılır. Hastaların hepsi yaşadıkları bu şikâyeti anlatmakta zorlan­dıklarını ifade ederler. Toplumda “sersem gibi olma” şeklinde yaşanan atak tanımla­ma sıklığı oldukça yüksek olup aslında bu anlatım çok farklı nedenleri içinde barındı­rır. Bu durumun baş dönmesine bağlı olup olmadığının anlaşılması önemlidir. Baş dönmesi bağlı olanlar tıp dilinde “vertigo nedenleri ” başlığı altında toplanırlar.

Yaş: Her yaşta olabilir.

Cinsiyet: Nedenlere göre farklılık izlenebi­lir.

Tanıda hastadan ayrıntılı bilgi alınması, hastanın yaşı, tetikleyici faktörler, başlama şekli, yineleme özellikleri ve şikayetin uzunluğu oldukça yardımcı olur. Nedenler sıklıkla iç kulak veya santral sinir sistemi kaynaklıdır.

Neden olan faktörler: En sık nedenler ku­lağın viral enfeksiyonları, iyi gidişli paroksismal (aralıklı) pozisyonel vertigo ve Meniere hastalığı olsa da aşağıda yer alan has-da olasılıklar arasında düşünülmeli­dir).

  1. İç ve orta kulak enfeksiyonları (özellikle viral enfeksiyonlar)
  2. İyi gidişli paroksismal pozisyonel vertigo: Bu durumda bulantı ve kusmada sık­lıkla eşlik eder, şikayet öncesinde hasta­nın bir viral enfeksiyon geçirme ya da ka­fa travması hikayesi bulunabilir, günler geçse de dengesizlik yakınması sıklıkla tekrarlayabilir, işitme kaybı ol­maz, haftalar aylar içinde kaybolma eğili­mi olsa da tekrarlama olasılığı da vardır.
  3. Santral sinir sistemine ait iskemi: Özelik­le yaşlı, yüksek tansiyon, sigara kullanı­mı, şeker hastalığı, kan yağlarında yük­seklik gibi risk faktörü olan bireylerde beynin belirli bölgelerine yeterli oranda kan ulaşmasındaki yetersizlik nedeni ile baş dönmesi ortaya çıkabilir. Bu durum­da ağız çevresinde uyuşma, konuşma bo­zukluğu, kuvvet kaybı, bilinç durumun­da kısa süreli değişiklikler gibi nörolojik sisteme ait diğer yakınmalar da eşlik ede­bilir.
  4. Meniere hastalığı (işitme kaybı, baş dön­mesi, kulak çınlaması şikayetleri olup bunlar ilerleyici olabilir. Atak süreleri sa­atler ile sınırlı olsa da kalıcı izler bıraka­bilir.
  5. Kullanılan bazı ilaçlar
  6. Sara (Epilepsi) hastalığı (hastadan alınan hikaye ve yakınlarının gözlemleri son derece önemlidir. Özellikle bilinç durumunun kaybının da eşlik ettiği durumlarda ayırı­cı tanıda daha önde düşünülür)
  7. Akustik nörinom (işitme kaybı, baş dön­mesi ve kulak çınlaması birlikteliği var­dır)
  8. Nörolojik sistemler ile ilgili olabilecek di­ğer nedenler (beyincik yerleşimli tümör­ler, multipl skleroz gibi hastalılar)
  9. Kafa travması sonrası

 

Belirti ve bulgular:

Baş dönmesi altta ya­tan hastalık nedenine bağlı olarak berabe­rinde bulantıkusma, kulak çınlaması, kulak ağrısı- akıntısı, işitme kaybı, dengesizlik, düşecek gibi olma, konuşma bozukluğu, yüzde uyuşma, bilinç durumunda bozulma gibi belirtilerle birliktelik gösterebilir.

Tanı:

Hastadan alınan bilgiler (ilk ortaya çı­kış şekli, atakların süresi, tetikleyici faktör­ler, eşlik eden diğer yakınmalar) hastanın özgeçmişi, fizik ve nörolojik muayene bul­guları son derece önemlidir. Özellikle eşlik eden baş ağrısı, çift görme, konuşma bo­zukluğu, dengesizlik, ellerin kullanımında hedefe ulaşmada zorlanma gibi yakınmalar varsa beyin kaynaklı hastalıklar üzerinde durulmalıdır. Ayırıcı tanıda hastanın ser­semlik hissi olarak tanımladığı yakınmanın tam olarak kavranması önemlidir. Bu ne­denle kan basıncı düşüklüğü, kansızlık, pa­nik ataklarda yaşanan aşırı nefes alma hali gibi durumlar da sorgulanmalıdır. Tanı için detaylı sistemik, odyolojik (işitme) ve nö­rolojik muayene, muayene bulguları doğ­rultusunda istenebilecek işitme testleri, du­ruma göre beyin bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans görüntüleme testle­ri, elektroansefalografi kullanılabilir.

Tedavi:

Baş dönmesinin nedenine yönelik olarak yapılmalıdır.

Seyir: Nedene bağlı olarak değişir.