Çocukluk Çağında Alerjik Nezle

Çocukluk Çağında Alerjik Nezle (Alerjik Rinit):

Bir yada birden fazla alerjene karşı duyarlılığı olan bir kimsede, alerjen ile karşılaşma halinde burunda akıntı, kaşıntı, tıkanıklık ve aksırık şeklinde yakınmaların oluştuğu hastalık tablosu alerjik rinit (alerjik nezle) olarak tanımlanır. Hastalığın isminden de anlaşılacağı gibi kişinin bir alerjene duyarlı olması ve bu alerjen ile karşılaşmanın o kişide nezle yakınmaları oluşturması gerekir. Alerjik nezle burunda neden olduğu yakınmalar

ile okul başarısının düşmesi, dikkat dağınıklığı, uyku bozuklukları gibi yakınmalar

ile yaşam kalitesinde bozulmalara yol açabilir. Ayrıca sinüzit, orta kulak iltihabı ve astım hastalığının kötüleşmesi gibi etkileri de olabilir

Yaş: Alerji rinit her yaş grubunda en sık görülen süregen hastalıklardan biridir. Ülkeden

ülkeye değişmekle birlikte toplumlarda alerjik nezle görülme sıklığının %10 ile %25 arasında değiştiği tahmin edilmektedir. Genel olarak batı ülkelerinde doğu ülkelerinden

daha sıktır. Ülkemizde gürülme sıklığı batı ülkeleri ile doğu ülkeleri arasındadır.

Oluşum mekanizması: Organizmanın (vücudun) hem dış (bakteri, virüs, parazit)

hem de iç (kanser gibi) düşmanlara karşı korunması bağışıklık sistemi denen bir sistem

ile sağlanmaktadır. Bu sistem tepkilerini aralarında karışık ilişkiler olan hücre ve

moleküller aracılığı ile verir. Bağışıklık sistemi organizma için zararlı olan bir etken

ile karşılaştığında, ona karşı güçlü tepkiler üretir ve onu ortadan kaldırarak vücuda zararlı

olmasını engeller. Organizma, zararlı olmayan yabancı bir etken ile karşılaştığında

ise daha ölçülü tepkiler verir. Çünkü bağışıklık sisteminin verdiği güçlü tepkiler

genelde vücudut için rahatsızlık verici olabilir. Bunlar vücut sıcaklığının yükselmesi

ve kırgınlık gibi genel belirtiler veya tepkinin verildiği organa ait yakınmalar şeklinde

kendini gösterir. Bu kapsamda alerji, vücuda solunum, mide-bağırsak veya deri teması

ile giren bazı yabancı maddelere karşı gereğinden fazla aşırı tepkiler vermesi olarak

tanımlanır. Bir diğer ifadeyle, genel kanının aksine alerji, bağışıklık sistemindeki bir

eksiklikten değil, aksine zararlı olmayan bir yabancı maddeye karşı aşırı bir tepki verilmesinden ileri gelir.

Nedenler: Alerjik nezleden en sık sorumlu olan alerjenler polenler, ev tozu akarı ve

hayvanlardır. Bunların yanısıra bazı mantarlar, hamam böceği ve nadiren de gıdalar

alerjik nezleden sorumlu olabilir. Ülkemizde en sık alerjik nezle nedeni polen alerjisidir

ve polenlerden de en sık alerji görüleni ise çayır polenleri yani çim pollenidir.

Çayır poleni ilkbahar başından sonbahar sonuna kadar havada bulunabilirse de yakınmaların en sık görüldüğü dönem havada polen yoğunluğunun en yüksek olduğu

yaz başıdır (nisan-mayıs-haziran ayları). Akar ise ev tozu içinde yaşayan ve gözle görülemeyecek derecede küçük olan bir böcektir ve özellikle de tekstil ürünlerin üzerinde

bulunur. Nemli ve ılıman iklim yaşaması için en uygun ortamı sağlar. Kuş tüyü

ve yün yatak yorganlar en sık bulunduğu yerlerdir. Hayvanlardan ise en sık alerji

yaptığı bilinen kedidir.

Belirti ve bulgular: Burunda akıntı, aksırık, kaşıntı ve tıkanma gibi her türlü nezle

bulgusu olabilir. Nezlesi olan bir kişide alerjik nezle tanısının konulabilmesi için

hem duyarlı olunan (alerjik olunan) bir madde (alerjen) gösterilmesi hem de duyarlı

olunan alerjenin nezle yakınmalarına yol açtığının gösterilmesi gerekir.

Risk faktörleri: Tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi alerjik nezlenin gelişmesindeki

en büyük risk faktörü o kişinin ailesinde alerjik hastalıkların olması yani kişinin alerjik

bir bünyesinin olmasıdır. Ancak özellikle tek yumurta ikizlerinden (genetik materyali

aynı olan iki kişi) birinde alerjik nezle saptanırken diğerinde olmaması bilinen bir

durumdur. Bu durum alerjik hastalıkların gelişmesinde yalnız genetik faktörlerin rolü

olmadığının en büyük kanıtıdır. Nitekim son 20 yılda, özellikle batı ülkelerinde,

alerjik hastalıkların iki kata varan oranlarda artmış olması, çevresel faktörlerinde rolü

olduğunu düşündürmektedir. Ancak bugüne kadar çevresel binlerce faktörden hangisinin

veya hangilerinin buna neden olduğu henüz gösterilememiştir. Sigara, egzoz dumanı, hava kirliliği, giderek daha hijyenik ortamlarda yaşamanın rolü olabileceğine yönelik kanıtlara ulaşılmıştır.

Tedavi:

Mevcut tedaviler hastalığı kontrol altında tutarak hasta kişinin sağlıklı kişiler kadar kaliteli yaşam sürmesine olanak sağlar. Ancak alerjik nezleyi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi şekli henüz mevcut değildir. Alerjik nezle tedavisi kabaca üç aşamada incelenebilir. İlk aşama tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi alerjenden sakınmadır. Hastanın ilk aşamada hangi maddeye karşı alerjisi varsa o maddeden nasıl kaçınacağını öğrenmesi ve o önlemleri alması gerekir. Alerjenden sakınma yakınmaların oluşmasını büyük oranda kontrol edebilirse de her zaman bunu başarmak mümkün değildir. Bu takdirde yakınmaların düzenli veya gerektikçe kullanılan değişik ilaçlar ile kontrol altında alınması gerekir. Hekimler hastalığın şiddeti, hasta yaşı, kolay kullanılabilirliği ve maliyet gibi faktörlerin göz önünde tutarak her hasta için özgün tedaviler önerirler. Hem alerjenden sakınma hem de ilaç tedavilerini önerilen şekilde uygulaması ile hastaların büyük ço-

ğunluğunda yakınmalar giderilebilir ve hastanın yaşam kalitesi arttırılabilir. İlk iki aşama

tedavileri uygulamasına karşın yeterli yararı görmeyen küçük bir hasta grubunda

ise, hastaların çoğunlukla “aşı” olarak andıkları, immünoterapi tedavisi uygulanabilir.

immünoterapi tedavisinde hastaya duyarlı olduğu alerjen giderek artan dozlarda

verilerek bağışıklık sisteminde verilen tepkilerin azaltılması amaçlanır. Bu tedavi biçimi

genelde hastalık kontrolünü arttırsa bile hastalığı ortadan kaldıramaz. İmmünoterapi

yapılma kararı ve nasıl yapılacağı konu hakkında uzmanlık eğitimi almış alerjistler

tarafından verilmelidir.

Seyir: Alerjik nezlesi olan kişilerde daha sık oranlarda astım ve atopik dermatit (alerjik

egzema) görülür. Bu sebeple alerjik nezlesi olan her hastanın astım gelişimi yönünden

dikkatle izlenmesi gerekir. Tek tek her alerjik hastalığın ayrı bir hekim tarafından

tedavisi yerine, tüm alerjik hastalıklara yönelik toplu bir yaklaşımda bulunulması

önerilmektedir.


Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

avatar
wpDiscuz