Ergenlik Gecikmesi

Ergenlik Gecikmesi Nedir?

Ergenlik gelişimi bir­birini izleyen beş aşamada tanımlanmıştır (Tanner evreleri). İlk belirtiler, kızlarda 8-13, erkek çocuklarında 9-14 yaşlan arasın­da ortaya çıkar. Ergenliğin ilk bulgularının  kız çocuklarında 13, erkek çocuklarında 14 yaşına kadar gelişmemiş olması ergenlik gecikmesi olarak adlandırılır.

Belirti ve Bulgular:

Ergenlik başlangıcı ve gelişme temposu kişiden kişiye oldukça değişkenlik gösterir. Kız çocuklarında er­genlik bulguları memelerde büyüme, ağrı, pubiste ve koltuk altlarında kıllanma, adet görme ile kendini gösterir. Erkek çocukla­rında ise erbezlerinin büyümesi, pubiste kıllanma, sivilcelenme, yüzde, koltuk altın­da tüylenme ortaya çıkar. Kızlarda 13, er­keklerde 14 yaşına gelindiği halde ergenlik bulguları hiç başlamamış ise bu durum er­genlik gecikmesi olarak adlandırılır. Ergen­liğin tamamlanma süresi de önemlidir. Her iki cinste de ergenlik sürecinin en geç 5 yıl içinde tamamlanması gerekir. Çocuklarda, aşağıdaki belirtiler ergenlik gecikmesini telkin eder:

Kız çocuklarında;

• 13 yaşında meme gelişmesinin henüz başlamamış olması

• Meme gelişmesinin başlamasından 5 yıl sonra hala adet görmemiş olmak

• 16 yaşında henüz adet görememiş olmak

Erkek çocuklarında

• 14 yaşına gelindiğinde hayaların (testislerin) büyümemiş olması

• Hayalarda büyümenin başlamasından 5 yıl geçmesine karşın ergenliğin tamam­lanmamış olması

Ergenlik gecikmesi erkek çocuklarında kız çocuklarından daha sık görülür, sıklıkla ya­pısal gecikmeden kaynaklanır. Çok sefer ai­lede başka bireylerde de boy atma ve er­genlik gelişmesinde gecikme söz konusu­dur. Kız çocuklarında ise ergenlik gecik­mesi sık karşılaşılan bir durum değildir ve daha çok altta yatan kronik hastalığa işa­ret ediyor olabilir. Kronik hastalığı olan çocuklarda bu hastalığa ilişkin bulgular da (örn. Kilo alamama, iştahsızlık, kansızlık, halsizlik, vb) tabloya eşlik edebilir. Ergenlik döneminde normalde her iki cins­te de büyümede hızlanma olur. Bunun ne­deni ergenlikte artan seks hormonlarının etkisiyle büyüme hormonu salınımının art­masıdır. Büyüme hızındaki bu artış kız ço­cuklarında ergenlik evrelerinin erken dö­neminde (evre 2-3), erkek çocuklarında ise geç evrelerde (evre 3-4) gerçekleşir.

Ergen­lik gecikmesi olan çocuklarda bu gelişme­ler olmaz ve yaşıtları boy atarken bu çocuk­ların hem fiziksel gelişmeleri hem de boy­ları yaşıtlarından oldukça geri kalır. Bu du­rum arkadaş gruplarından dışlanmaya, sos­yal izolasyona neden olabilir. Bu çocukla­rın görüntüsü yaşlarına göre daha geri ol­duğundan ebeveyn ve büyüklerin hastalara karşı tutumu da yaşlarına göre daha geri olabilir. Bütün bunlar, ergenliğe geç giren çocuklarda psikolojik sorunlara, kendine güvensizlik duygusuna ve davranış bozuk­luklarının ortaya çıkmasına neden olur.

Ergenlik Gecikmesi Nedenleri: Çocukların pek çoğunda ciddi bir sorundan çok büyü­me ve gelişmede yapısal bir gecikmeden kaynaklanır. Kronik sistemik hastalığı (ör­neğin kalp hastalığı, kronik akciğer hasta­lıkları, böbrek hastalıkları, hematolojik has­talıklar, kronik inflamatuar ya da diğer ba­ğırsak hastalıkları, vb.) ya da beslenme bo­zukluğu olan çocuklarda altta yatan sorun tedavi altında olsa bile büyüme ve gelişme­de gecikmeye yol açabilir. Bazı çocuklarda ise ergenlik gecikmesi, doğrudan doğruya ergenliği başlatan süreçlerle ilgili bozuk­luklardan kaynaklanır. Bu durum hipogonadizm olarak adlandırılır ve gonadların salgıladığı seks hormonlarının eksikliğine işaret eder.

Hipogonadizm, beyinde bulu­nan ve gonadları uyaran merkezin hastalık­larından (hipogonadotropik hipogona­dizm) kaynaklanabileceği gibi, doğrudan doğruya gonadları (kızlarda yumurtalık, er­keklerde erbezleri) ilgilendiren bozukluk­lar nedeniyle de ortaya çıkabilir. Beyinde ergenlik eksenini harekete geçiren merke­zi ilgilendiren hastalıklar, gelişimsel bozuk­luklardan, tümöre, enfeksiyona kadar deği­şen geniş bir yelpazede yer alır. Yumurta­lık ve erbezlerini ilgilendiren sorunlar ise genellikle doğuştan gelen gelişimsel bo­zukluklardır.

Tanı:

Tanıda ergenliği uyaran hormonlar (gonadotropin [LH, FSH] ve seks hormon­ları [erkeklerde testosteron, kızlarda estradiol]) ölçülür, kemik gelişmesindeki ilerle­menin derecesini belirlemek için sol el ve el bilek grafısi, kronik hastalık şüphesi varsa buna yönelik tam kan sayımı, biyo­kimya elektrolit paneli, tiroid hormon düzeyleri öl­çülür. LH ve FSH düzeyleri düşük ise LHRH testi yapılır. Merkezi sinir sisteminin orga­nik bozukluklarından şüpheleniliyorsa manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yapılır. Gonadlarla ile ilgili gelişimsel bozukluklar­dan şüpheleniliyor ise kromozom incele­mesi yapılması gerekebilir.

Tedavi:

Ergenlik gecikmesi yapısal büyü­me ve ergenlik gecikmesinden kaynakla­nan çocuklarda yaşadıkları sorunun normal fizyolojik gelişme içindeki çeşitlilikten kay­naklandığını, gelişmelerin yalnızca yaşıtla­rından biraz daha geç gerçekleşeceğini ama tamamen normal olacağını anlatmak yeterli olabilir. Bu çocuklar içinde psikolo­jik yönden endişesi aşırı olanlarda kısa sü­reli seks hormonu tedavisi ile ergenliğin başlamasını uyarmak yararlı olabilir. Ergenlik gecikmesi hipogonadizmden kay­naklanan çocuklarda seks hormonu tedavi­si gerekecektir. Bu amaçla erkek çocukla­rında testosteron, kız çocuklarında östrojen içeren ilaçlar kullanılır.

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

avatar
wpDiscuz