Hiperparatiroidi

Hiperparatiroidi Nedir?

Paratiroid bezler, bo­yunda, tiroit bezlerin çevresinde ortalama sayısı 4 olan, 3 mm boyutunda endokrin bezlerdir. Paratiroid bezlerden salgılanan parathormon; kalsiyum metabolizmasının düzenlenmesinde görev alır. Hiperparatiroidzm; paratiroid bezlerin fazla hormon salgılaması durumudur. Hiperparatiroidzm; primer (birincil), sekonder (ikincil) ya da tersiyer (üçüncül) olabilir.

Primer hiperparatiroidzmin en önemli nedeni paratiroid bezlerinin birinden kaynaklanan iyi huylu tümörün fazla hormon salgılamasıdır (paratiroid adenomu). Paratiroid bezlerin büyümeleri ya da paratiroid kanserleri de hiperparatiroidizme neden olabilirler. Sekonder hiper­paratiroidzm kalsiyum düzeyinin uzun süre düşük kalmasına bağlı olarak gelişir; en önemli nedeni kronik böbrek yetmezliği­dir. Sekonder hiperparatiroidizmi olan has­talarda paratiroid bezlerden birinin otono­mi kazanarak büyümesi ve kalsiyum seviye­sinden bağımsız olarak parathormon üret­mesi tersiyer hiperparatiroidzm olarak isimlendirilir.

Hastalarda kemik ağrıları, kemik kırıkları, yumuşak dokuda kireçlenmeler, böbrek taşları, peptik ülser ya da hipertansiyon gözlenebilir. Serum kalsiyum düzeyinin ile­ri derecede yükseldiği durumlarda komaya kadar ilerleyen nörolojik değişiklikler; kalpte ritim bozuklukları ve ölüm gelişebi­lir.

Hastalığın tanısında kalsiyum düzeyleri ve parathormon seviyeleri yüksektir. İdrarda kalsiyum seviyesi ölçülebilir. Paratiroid be­zinin görüntülenmesi için ultrasonografi, sintigrafi ya da manyetik rezonans görüntü­lemeden yararlanılabilir. Bazen tüm çabala­ra rağmen paratiroid bezlerin görüntülen­mesi mümkün olmaz. Paratiroid bezlerin, normal anatomik yerleşim bölgelerinin dı­şında, özellikle göğüs boşluğu içinde de bulunabileceği akılda bulundurulmalıdır.

Primer hiperparatiroidzmin tedavisi cerra­hidir. Ameliyatla hastalıklı paratiroid bezin çıkarılması tedavi sağlar; ancak bazen ame­liyat sırasında hastalıklı bezin bulunması mümkün olmaz ya da diğer bezlerde de hiperparatiroidzme neden olabilecek hasta­lık bulunabilir; böyle durumlarda tekrar ameliyatlar gerekebilir. Son yıllarda “radio-guided paratiroid cerrahisi” sıklıkla uygu­lanmaktadır (ameliyat öncesi paratiroid bezde birikmesi beklenen radyoaktif mad­de verilip, ameliyat sırasında bu maddenin özel dedektörlerle saptanması yöntemine dayanan cerrahi).