Menenjit ( Akut Bakteriyel Menenjit )

Menenjit ( Akut bakteriyel menenjit ) :

Menenjit; beynin ve merkezi sinir sisteminin diğer bölgelerinin etrafını saran meningeal zarların yangısıdır. Etken genellikle mikroorganizmalar ise de yangıya neden olabilen kimyasal, fiziksel etkenler de menenjit yapabilir.

Yaş: Tüm yaş gruplarının hastalığıdır. Ancak hastalığın sıklığı özellikle ilk iki yaş içerisinde

daha fazladır. Akut bakteriyel menenjitte hastanın yaşı, etkeni, klinik bulguların ve tedavinin de farklı olmasına neden olan önemli bir faktördür.

Cinsiyet: Özellikle küçük yaş gruplarında erkeklerde daha sık görülür.

Etken:

Yaş grubuna göre etkenler değişmektedir.

Yenidoğan döneminde en sık rastlanan etkenler Grup B streptokoklar, Eschericchia coli, Klebsiella pneumonia ve Pseudomonas aureginosa ve Listeria monocytogenes’tir.

Üç aydan büyük çocuklarda olguların %95’inden üç bakteri S. pneumonia, H. influenza ve N. meningitidis sorumludur.

Streptococcus pneumonia genellikle ilk 5 yaş içerisinde sık görülür.

Neisseria meningitidis yetişkin dönemde en sık rastlanılan bakterileri başında gelir ve tek tek vakalar yanında salgınlarda yapabilir.

H. inflenza tip b 3 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda ve yaşlılarda sıktır. Rutin aşı uygulaması yapılan ülkelerde görülme sıklığı hızla azalmaktadır.

Risk faktörleri:

Akut bakteriyel menenjitte en önemli risk faktörü yaşın küçük olmasıdır. Diğer risk faktörleri bazı immun yetmezlikler (kompleman sisteminin geç komponentlerinin eksiklikleri, gibi), dalak fonksiyon bozuklukları, kafa travmaları, otitis media (orta kulak iltihabı), hijyenik şartlarda yapılmayan lumbar ponksiyon (belden beyin omurilik suyu alma) işlemleri ve annenin doğum kanalında menenjite neden olabilen bakterilerin bulunmasıdır.

Belirti ve bulgular:

Hastalığın klinik tablosu da etkenler gibi yaşla değişiklik gösterir.

Büyük çocuklarda ve yetişkinlerde; ateş, baş ağrısı ve kusma hastalığın tipik belirtileridir.

Ayrıca bilinç değişiklikleri ve nöbet de görülebilir. Küçük çocuklarda özellikle yenidoğan döneminde tipik belirtiler her zaman ortaya çıkmaz ateş yanında hipotermi (vücut ısısı düşüklüğü), beslenme güçlüğü, sarılık, solunum problemleri menenjitin habercisi olabilir.

Muayenede tipik bulgular meningeal zarların irritasyonuna bağlı olarak gelişen ense sertliği (kafanın öne doğru olan hareketinde aşırı ağrı olması) büyük çocuklar ve yetişkinlerin %90’unda görülür.

Tanı:

İlk ve en önemli adım menenjitten şüphelenmektir. Özellikle yenidoğanlarda

tipik bulguların olmayabileceği dikkate alınmalı ve hastanın tablosu başka nedenlerle

açıklanamıyorsa bu hastalık akla getirilmelidir.

Tanı için engel teşkil eden bir durum yoksa lumbar ponksiyon yapılmalı ve beyin omurilik sıvısı incelenmelidir.

Lumbar ponksiyon genellikle 4. ve 5. bel omurları arasındaki aralıktan yapılır. Beyin

omurilik sıvısı alımının yapılamayacağı durumlar; kafa içi basınç artması, ağır kalp ve

solunum yetmezliği ve lumbar ponksiyonun yapılabileceği bölgede yaygın cilt enfeksiyonu

olmasıdır.

Lumbar ponksiyon sırasında beyin omurilik sıvısı basıncının ölçülmesi ve alınan örnekte hücre, protein ve glikoz (bir şeker türü) düzeylerinin bakılması ve yayma yapılması için kullanılır.

Yapılan yaymalar hücre ayrımı için Wright boyası, mikroorganizma ayrımı için Gram,

tüberküloz için Ziehl Nielson boyası ile boyanır. Tanıya yardımcı olmak için gerekti-

ğinde tomografi ve manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.

Tedavi:

Akut bakteriyel menenjit bağışıklık sisteminin hiç etkili olmadığı bir bölgenin

enfeksiyonu olduğunda hastanın iyileşmesi tamamen kullanılacak antibiyotiklere bağlı-

dır. Antibiyotiklerin beyin omurilik sıvısında hücre incelemesi yapar yapmaz bu inceleme

hastalığı düşündürüyor ise hemen başlanması gerekir. Çünkü dakikaların bile

çok önemi vardır. Yaşa göre olası etkenleri ortadan kaldıracak antibiyotikler verilir.

Bu tedavinin süresi yenidoğan döneminde Gram pozitif bakteriler için 2 haftadan,

Gram negatifer için 3 haftadan; daha sonraki yaşlarda ise 7 günden kısa olmamalı ve

mutlaka damar içi yoldan uygulanmalıdır.

Hastaya ayrıca tedavi başlar başlamaz 48 saat süre ile kortizon tedavisi verilmesi işitme

kaybı başta olmak üzere norölojik sekelleri önlemede etkilidir. Hastalarda beyin

ödemi, şok gibi problemlerin bulunabileceği unutulmamalı ve bunlara yönelik destek

tedavisi de sağlanmalıdır.

Seyir:

Akut bakteriyel menenjitte erken dönemde nöbet geçirme (tek bir bölgede

olanlar ve 4 günden sonra ortaya çıkanlar kötü seyir belirtisidir), şok, subdural koleksiyon

(beyin zarlarından dura zarı altında sıvı birikmesi), beyin ödemi (beyin içinde

yaygın sıvı toplanması); ve geç dönemde hidrosefali (beyin boşluklarında sıvı toplanması

ve kafada büyüme), öğrenme güçlüğü, sara hastalığı, felçler, istem dışı hareketler

ve özellikle hastaların yaklaşık %20’sinde işitme kaybı görülebilir. Ayrıca tedavideki gelişmelere rağmen hastaların yaklaşık %10’u kaybedilmektedir.