Ergenlik Gecikmesi

(Last Updated On: 9 Ekim 2018)

Gecikmesi Nedir?

Ergenlik gelişimi bir­birini izleyen beş aşamada tanımlanmıştır (Tanner evreleri). İlk belirtiler, kızlarda 8-13, erkek çocuklarında 9-14 yaşlan arasın­da ortaya çıkar. Ergenliğin ilk bulgularının  kız çocuklarında 13, erkek çocuklarında 14 yaşına kadar gelişmemiş olması ergenlik gecikmesi olarak adlandırılır.

Belirti ve Bulgular

Ergenlik başlangıcı ve gelişme temposu kişiden kişiye oldukça değişkenlik gösterir. Kız çocuklarında er­genlik bulguları memelerde büyüme, ağrı, pubiste ve koltuk altlarında kıllanma, adet görme ile kendini gösterir. Erkek çocukla­rında ise erbezlerinin büyümesi, pubiste kıllanma, sivilcelenme, yüzde, koltuk altın­da tüylenme ortaya çıkar. Kızlarda 13, er­keklerde 14 yaşına gelindiği halde ergenlik bulguları hiç başlamamış ise bu durum er­genlik gecikmesi olarak adlandırılır. Ergen­liğin tamamlanma süresi de önemlidir. Her iki cinste de ergenlik sürecinin en geç 5 yıl içinde tamamlanması gerekir. Çocuklarda, aşağıdaki belirtiler ergenlik gecikmesini telkin eder:

Kız çocuklarında

• 13 yaşında meme gelişmesinin henüz başlamamış olması

• Meme gelişmesinin başlamasından 5 yıl sonra hala adet görmemiş olmak

• 16 yaşında henüz adet görememiş olmak

Erkek çocuklarında

• 14 yaşına gelindiğinde hayaların (testislerin) büyümemiş olması

• Hayalarda büyümenin başlamasından 5 yıl geçmesine karşın ergenliğin tamam­lanmamış olması

Ergenlik gecikmesi erkek çocuklarında kız çocuklarından daha sık görülür, sıklıkla ya­pısal gecikmeden kaynaklanır. Çok sefer ai­lede başka bireylerde de boy atma ve er­genlik gelişmesinde gecikme söz konusu­dur. Kız çocuklarında ise ergenlik gecik­mesi sık karşılaşılan bir durum değildir ve daha çok altta yatan kronik hastalığa işa­ret ediyor olabilir. Kronik hastalığı olan çocuklarda bu hastalığa ilişkin bulgular da (örn. Kilo alamama, iştahsızlık, kansızlık, halsizlik, vb) tabloya eşlik edebilir. Ergenlik döneminde normalde her iki cins­te de büyümede hızlanma olur. Bunun ne­deni ergenlikte artan seks hormonlarının etkisiyle büyüme hormonu salınımının art­masıdır. Büyüme hızındaki bu artış kız ço­cuklarında ergenlik evrelerinin erken dö­neminde (evre 2-3), erkek çocuklarında ise geç evrelerde (evre 3-4) gerçekleşir.

Benzer Yazılar  Ergenlik Dönemi

Ergen­lik gecikmesi olan çocuklarda bu gelişme­ler olmaz ve yaşıtları boy atarken bu çocuk­ların hem fiziksel gelişmeleri hem de boy­ları yaşıtlarından oldukça geri kalır. Bu du­rum arkadaş gruplarından dışlanmaya, sos­yal izolasyona neden olabilir. Bu çocukla­rın görüntüsü yaşlarına göre daha geri ol­duğundan ebeveyn ve büyüklerin hastalara karşı tutumu da yaşlarına göre daha geri olabilir. Bütün bunlar, ergenliğe geç giren çocuklarda psikolojik sorunlara, kendine güvensizlik duygusuna ve davranış bozuk­luklarının ortaya çıkmasına neden olur.

Çocukların pek çoğunda ciddi bir sorundan çok büyü­me ve gelişmede yapısal bir gecikmeden kaynaklanır. Kronik sistemik hastalığı (ör­neğin kalp hastalığı, kronik akciğer hasta­lıkları, böbrek hastalıkları, hematolojik has­talıklar, kronik inflamatuar ya da diğer ba­ğırsak hastalıkları, vb.) ya da beslenme bo­zukluğu olan çocuklarda altta yatan sorun tedavi altında olsa bile büyüme ve gelişme­de gecikmeye yol açabilir. Bazı çocuklarda ise ergenlik gecikmesi, doğrudan doğruya ergenliği başlatan süreçlerle ilgili bozuk­luklardan kaynaklanır. Bu durum olarak adlandırılır ve gonadların salgıladığı seks hormonlarının eksikliğine işaret eder.

Hipogonadizm, beyinde bulu­nan ve gonadları uyaran merkezin hastalık­larından (hipogonadotropik hipogona­dizm) kaynaklanabileceği gibi, doğrudan doğruya gonadları (kızlarda yumurtalık, er­keklerde erbezleri) ilgilendiren bozukluk­lar nedeniyle de ortaya çıkabilir. Beyinde ergenlik eksenini harekete geçiren merke­zi ilgilendiren hastalıklar, gelişimsel bozuk­luklardan, tümöre, enfeksiyona kadar deği­şen geniş bir yelpazede yer alır. Yumurta­lık ve erbezlerini ilgilendiren sorunlar ise genellikle doğuştan gelen gelişimsel bo­zukluklardır.

Tanı

Tanıda ergenliği uyaran hormonlar ( [, ] ve seks hormon­ları [erkeklerde , kızlarda ]) ölçülür, kemik gelişmesindeki ilerle­menin derecesini belirlemek için sol el ve el bilek grafısi, kronik hastalık şüphesi varsa buna yönelik tam kan sayımı, biyo­kimya elektrolit paneli, tiroid hormon düzeyleri öl­çülür. LH ve FSH düzeyleri düşük ise LHRH testi yapılır. Merkezi sinir sisteminin orga­nik bozukluklarından şüpheleniliyorsa manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yapılır. Gonadlarla ile ilgili gelişimsel bozukluklar­dan şüpheleniliyor ise kromozom incele­mesi yapılması gerekebilir.

Benzer Yazılar  Guatr Hastalığı Nedir?

Tedavi

Ergenlik gecikmesi yapısal büyü­me ve ergenlik gecikmesinden kaynakla­nan çocuklarda yaşadıkları sorunun normal fizyolojik gelişme içindeki çeşitlilikten kay­naklandığını, gelişmelerin yalnızca yaşıtla­rından biraz daha geç gerçekleşeceğini ama tamamen normal olacağını anlatmak yeterli olabilir. Bu çocuklar içinde psikolo­jik yönden endişesi aşırı olanlarda kısa sü­reli seks hormonu tedavisi ile ergenliğin başlamasını uyarmak yararlı olabilir. Ergenlik gecikmesi hipogonadizmden kay­naklanan çocuklarda seks hormonu tedavi­si gerekecektir. Bu amaçla erkek çocukla­rında testosteron, kız çocuklarında östrojen içeren ilaçlar kullanılır.

Bir önceki sağlık makalemiz Erken Ergenlik Nedenleri? sizler için ayrıca , ve ergenliğe giriş hakkında bilgiler verilmektedir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*