Enflamatuar Bağırsak Hastalığı

Enflamatuar (İnflamatuar) Bağırsak Hastalığı Nedir?

Bağırsak­ların kronik olarak herhangi bir bulaşıcı mikrop olmadan iltihaplanmasına neden olan bir grup hastalıktır. Başlıca Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi rahatsızlıkları içerir.

Yaş: 20′li ve 30 lu yaşlarda en sık görülür. 55-65 yaş arası dönem hastalığın en sık gö­rüldüğü ikinci yaş dönemidir. Nadir de ol­sa ülseratif kolit 15 yaş altı çocukluk döne­minde de görülebilir.

Cinsiyet: Kadınlarda erkeklerden biraz da­ha fazla görülmektedir.

Risk faktörleri: Hastalık bulaşıcı değildir ancak en önemli risk faktörü aile öyküsü­dür. İnflamatuar bağırsak hastalıklarının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak çevresel, enfeksiyöz, genetik, otoimmün (vücudun kendi dokusunu yabancı kabul ettiği durumlar) etkenlerden şüphelenilmiştir. Bu etkenler arasındaki etkileşim önemli olabilir.

Belirti ve bulgular:

Ülseratif kolit yalnızca kalın bağırsakta görülürken; Crohn hastalı­ğı ağızdan makata kadar tüm sindirim siste­mini tutabilir. Ülseratif kolitte en önemli belirti kanlı ishal iken; Crohn hastalığında ise da­ha sinsi seyirli olması nedeniyle ve çoğunlukla belirtileri karın ağrısı ve kansız ishaldir. Ülseratif kolitli bir hastada ateş, sıvı kaybı ve karında hassasiyet gibi bulgular varsa bunlar iltiha­bın şiddetinin arttığını gösterir.

Crohn has­talarının %90′ında makat çevresinde çat­lak, fistül ağzı (apsenin açılım ağzı) sapta­nır. Hastaların %10-20′sinde bağırsak dışı bulgular olan artrit (eklem iltihabı), bazı göz hastalıkları (üveit, iritis, episklerit), cilt hastalıkları ve karaciğer hastalıkları (sklero-zan kolanjit) görülür.

Tanı:

Doktor; şikayetlerinizi dinleyerek; ül­seratif kolit veya Crohn hastalığından şüp­helenir. Dışkıdan kan (gaitada gizli kan) ya da mikrop araştır­ma testleri ile iltihabın şiddetini araştırmak için tam kan sayımı (CBC), sedimentasyon ve CRP kan düzeyleri istenebilir.

Esas tanı ka­lın bağırsağın kolonoskopi (ucunda ışık bu­lunan kameralı bükülebilir, ince bir aletle kalın bağırsakların incelenmesi) ile doğru­dan incelenmesi ve hastalıklı dokudan parça alınıp mikroskop altında bakılması ile ko­nur. Hekim gerekli gördüğünde baryumlu grafiler de isteyebilir.

Tedavi:

İltihabi olayı kontrol etmek için 5 aminosalisilat içeren hap, lavman, fitil for­munda bulunan ilaçlar hastalığın şiddetine göre kullanılmaktadır. Bunlar yetersiz oldu­ğunda kortikosteroidler ve azotiopürin ile 6 merkaptopürin gibi ilaçlar kullanılır.

Apse veya fistülü olan Crohn hastalarında infliximab kullanılır. Tıbbi tedavi yeterli gel­mezse hasta cerrahiye gider.

Ülseratif koli­tin aksine Crohn hastalarının cerrahiden yararlanması sınırlı olabilir.

Seyir:

Ülseratif kolit hastalarının düşük bir yüzdesi hastalığı tek bir atakla atlatır ve bir daha da tekrarlamaz. Ancak tipik olarak hastalık alevlenme ve sönmelerle karakterize olup; ataklar haftalar ile aylar boyunca sürer. Hastaların %20′sinde kolektomi (kalın barsağın ko­lon adı verilen kısmının çıkarılması) gerekir ve genellikle tam iyileşme sağlar. Ülseratif kolit tanısı ko­nulduktan 10 yıl sonrasında özellikle kalın bağırsak kanseri riski artmıştır ve hastaların düzenli takibi gereklidir.

Crohn hastalığının seyri tutulum bölgesine ve hastalığın yayılımına bağlıdır. Bu hasta­lık da tıpkı ülseratif kolit gibi alevlenme ve sönmelerle karakterizedir. Tıbbi tedaviye yanıt alınsa da, %25-50 hastada hastalık tek­rarlar. Cerrahi geçiren hastalarda da tekrar­lama riski fazladır. Genel olarak Crohn has­talarının yaşam kalitesi, ülseratif kolitli has­talardan daha bozuk, sorunları daha fazla­dır.