Dalak Büyümesi (Eriş­kin)

Dalak Büyümesi (Splenomegali) (Eriş­kin)

Dalak; lenfatik ve immün sistemin bir parçasıdır. Doğrudan doğruya bir hasta­lık değil, pek çok sistemik hastalıkta ortaya çıkabilecek bir bulgudur.

Yaş: Her yaşta görülebilir.

Cinsiyet: Splenomegali nedenlerinden tro­pikal splenomegali daha çok kadınlarda gö­rülür. Bunun dışındaki hiçbir splenomegali nedeninde kadın – erkek farklılığı yoktur.

Risk Faktörleri: Dalak büyümesi yapan en sık nedenler; enfeksiyonlar (EBV,CMV, di­ğer Viral enfeksiyonlar, parazitik ve bakteriyel enfeksiyonlar), karaciğerle ilişkili hasta­lıklar (Siroz, sklerozan kolanjit, Wilson has­talığı, kistik fibrozis), portal hipertansiyon veya dalak toplardamarının tıkanması ne­deniyle kanın dalakta göllenmesi, alyuvar harabiyeti İle giden hemolitik anemiler (Talasemi, hemoglobinopatiler, G6PD ek­sikliğine bağlı hemolitik anemi, otoimmün hemolitik anemi), kanserler (lösemi, Lenfoma ,Hodgkin hastalığı) ve diğer nedenler­dir (Sarkoidoz, Banti sendromu, Felty sendromu, Tropikal splenomegali sendromu).

Belirti ve bulgular:

En sık belirti belli be­lirsiz bir karın ağrısı dır. Dalağın büyümesi­ne ikincil mide yer değiştirdiği için erken doyma hissi olabilir. Bunun dışında kanser­li olgularda kilo kaybı, enfeksiyöz neden­lerde ateş, hemolitik anemilere bağlı dalak büyümesi durumlarında yorgunluk, halsiz­lik, kolay yorulma, çarpıntı şikayetleri olur.

Fizik muayenede dalak büyüklüğü ile bir­likte siroza ait bulgular (sarılık, karında sıvı toplanması, göğüslerde büyüme), büyü­müş lenf bezeleri, lösemili olgularda cilt­te çürük ve morluklar tespit edilebilir.

Tanı:

Fizik muayenede dalak büyüklüğü­nün saptanması ile konur. Bunun dışında doktor altta yatan nedeni tespit edebilmek için tam kan sayımı, periferik yayma, EBV ve CMV ile ilgili serolojik testler, ke­mik iliği incelemesi ve daha ileri tetkikler isteyebilir.

Tedavi:

Tedavi altta yatan nedene uygun olarak yapılır. Enfeksiyöz nedenlerde anti­biyotikler, kanserlerde kemoterapi, otoimmün veya inflamatuar hastalıklarda immün sistemi baskılayıcı tedavi verilebilir. Splenektomi (ameliyatla dalağın alınması) has­talığı kontrol etmek ya da evrelendirmede (Herediter sferositoz, otoimmün trombositopeni veya Hodgkin hastalığında) veya kronik ağır hipersplenizmi (dalak büyüklü­ğüne bağlı kan pulcukları, akyuvar gibi hücrelerin aşırı yıkılması) olan olguları te­davi etmede kullanılabilir. Dalak alınması planlanan tüm hastalar bazı bakterilere (pnömokok gibi) kar­şı aşılanırlar.

Seyir:

Genellikle iyi olup, splenomegali ya da hastanın dalak alındıktan sonraki haline değil esas olarak altta yatan hastalığının ne durumda olduğuna bağlıdır.Splenomegali olan  hastalara özellikle sol üst kadran, arka yan ve karın içi basıncı artıracak aktivitelerden kaçınmaları konusunda bilgi verilir. Böyle­likle hasta dalak yırtılması veya dalak kanama­sı riskinden korunmuş olur.